Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích ảnh đáy mắt đang được xem là một hướng đi có nhiều tiềm năng trong sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường. Công nghệ này giúp xử lý số lượng lớn hình ảnh, nhận diện những dấu hiệu bất thường và hỗ trợ nhân viên y tế xác định những trường hợp cần được kiểm tra chuyên sâu hơn.
Góp phần mở rộng khả năng sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường
Bệnh võng mạc đái tháo đường là một biến chứng của bệnh đái tháo đường, có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài. Ở giai đoạn đầu, nhiều người bệnh chưa nhận thấy thị lực thay đổi rõ rệt nên dễ bỏ qua việc khám mắt. Khi tổn thương tiến triển, nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực sẽ tăng lên.
Chính vì vậy, việc kiểm tra võng mạc định kỳ có ý nghĩa quan trọng đối với người mắc đái tháo đường. Tuy nhiên, số lượng bệnh nhân cần được theo dõi lâu dài ngày càng lớn, tạo áp lực lên hoạt động khám và đọc ảnh đáy mắt.
Trong bối cảnh này, AI có thể trở thành một công cụ hỗ trợ hữu ích. Sau khi tiếp nhận hình ảnh đáy mắt, hệ thống có khả năng phân tích các đặc điểm bất thường trên võng mạc, từ đó nhận diện những trường hợp có nguy cơ tổn thương và hỗ trợ phân loại để đưa đi đánh giá chuyên khoa.
Tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, việc ứng dụng công nghệ này đang được triển khai từng bước. Riêng trong quý II/2026, bệnh viện đã thực hiện gần 4.000 lượt chụp ảnh đáy mắt cho người bệnh. Nền tảng Cybersight AI cũng được tăng cường sử dụng nhằm hỗ trợ quá trình đọc và phân tích kết quả, qua đó góp phần nâng cao khả năng phát hiện những thay đổi sớm liên quan đến bệnh võng mạc đái tháo đường.
AI không thay thế bác sĩ
Dù có khả năng xử lý hình ảnh nhanh và hỗ trợ nhận diện dấu hiệu bất thường, AI không được xem là công cụ thay thế bác sĩ.
Kết quả do hệ thống phân tích cần được đặt trong quy trình chuyên môn và đánh giá cùng những thông tin lâm sàng cần thiết. Bác sĩ vẫn là người chịu trách nhiệm đưa ra nhận định chuyên môn, xác định mức độ nguy cơ và quyết định người bệnh có cần thực hiện thêm các xét nghiệm, thăm khám hoặc điều trị chuyên sâu hay không.
Việc kết hợp AI với chuyên môn của nhân viên y tế có thể giúp giảm bớt áp lực trong khâu sàng lọc, nhất là khi phải xử lý số lượng lớn hình ảnh đáy mắt. Công nghệ cũng có thể hỗ trợ ưu tiên những trường hợp nghi ngờ để người bệnh được đánh giá chuyên khoa sớm hơn.
Không dừng lại ở phát hiện tổn thương
Giá trị của AI trong quản lý bệnh võng mạc đái tháo đường không chỉ nằm ở việc tìm ra những hình ảnh bất thường. Điều quan trọng hơn là kết quả sàng lọc phải được kết nối với các bước chăm sóc tiếp theo.
Một quy trình quản lý hiệu quả cần hình thành chuỗi liên tục gồm chụp và sàng lọc, phát hiện nguy cơ, khám chuyên khoa, đánh giá mức độ bệnh, phân tầng nguy cơ, theo dõi hoặc điều trị và tiếp tục quản lý lâu dài.
Bệnh viện Nội tiết Trung ương đang xây dựng và hoàn thiện các quy trình liên quan đến phát hiện sớm, điều trị và chuyển tuyến theo hướng chuẩn hóa. Song song với ứng dụng công nghệ, bệnh viện cũng chú trọng đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực chăm sóc mắt cho người bệnh đái tháo đường.
Hợp tác quốc tế thúc đẩy mô hình chăm sóc mắt toàn diện
Trong quá trình triển khai, Bệnh viện Nội tiết Trung ương phối hợp với Tổ chức Project Orbis International để thực hiện nhiều hoạt động liên quan đến chăm sóc mắt cho người bệnh đái tháo đường.
Các nội dung hợp tác bao gồm đào tạo nhân lực, mở rộng hoạt động sàng lọc, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng, hoàn thiện quy trình chuyên môn.
Mục tiêu hướng đến là tạo ra một mô hình chăm sóc mắt toàn diện, trong đó công nghệ hỗ trợ phát hiện nguy cơ nhưng vẫn được đặt trong hệ thống chuyên môn có bác sĩ, quy trình theo dõi và điều trị đầy đủ.
Người bệnh không nên đợi giảm thị lực mới đi khám
Một trong những vấn đề đáng lưu ý của bệnh võng mạc đái tháo đường là tổn thương có thể xuất hiện và tiến triển trước khi người bệnh nhận thấy thị lực suy giảm rõ ràng.
Do đó, việc cảm thấy mắt vẫn nhìn bình thường không đồng nghĩa với việc võng mạc hoàn toàn không có bất thường. Người mắc đái tháo đường cần chủ động kiểm tra mắt theo lịch được nhân viên y tế khuyến nghị, thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám.
Sự kết hợp giữa chụp ảnh đáy mắt, công nghệ AI, đánh giá của bác sĩ và việc theo dõi định kỳ có thể giúp tăng cơ hội phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm. Khi bất thường được nhận diện kịp thời, người bệnh có thêm cơ hội được đánh giá và can thiệp phù hợp, từ đó góp phần hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực về lâu dài.