TP.HCM đang từng bước thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe, chuyển trọng tâm từ điều trị bệnh sang phòng ngừa, phát hiện nguy cơ sớm và theo dõi sức khỏe lâu dài. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thiết bị thông minh và các giải pháp khám chữa bệnh từ xa được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho mô hình y tế chủ động.
Định hướng này được chia sẻ tại chương trình “Chăm sóc sức khỏe thông minh 2026 – Ngày kết nối khởi nghiệp”, tổ chức ngày 8-4 với chủ đề xoay quanh việc xây dựng các giải pháp giúp người dân chủ động chăm sóc sức khỏe. Chương trình có sự tham gia của ngành y tế, ngành khoa học – công nghệ và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực y tế công cộng.
Mỗi người dân hướng tới một hồ sơ sức khỏe điện tử
Một trong những mục tiêu đáng chú ý của TP.HCM là đến năm 2030 có thể hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân. Hồ sơ này được hình dung như một “hộ chiếu sức khỏe” theo mỗi người trong suốt cuộc đời.
Thay vì thông tin sức khỏe bị phân tán ở nhiều cơ sở khám chữa bệnh, dữ liệu điện tử sẽ giúp quá trình theo dõi sức khỏe trở nên liên tục hơn. Khi người bệnh cần khám hoặc điều trị, bác sĩ có thể tiếp cận nhiều thông tin liên quan đến tiền sử, kết quả kiểm tra và quá trình chăm sóc trước đó để có thêm cơ sở đưa ra quyết định chuyên môn.
Ở chiều ngược lại, người dân cũng có điều kiện chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe của chính mình, thay vì chỉ tìm đến bệnh viện khi triệu chứng đã xuất hiện hoặc bệnh đã tiến triển.
Mô hình này phù hợp với định hướng phát triển y tế dự phòng và quản lý sức khỏe toàn diện, liên tục trong suốt vòng đời. Đây cũng là bước chuyển từ tư duy “có bệnh mới điều trị” sang quan điểm phòng bệnh, phát hiện nguy cơ và can thiệp càng sớm càng tốt.
AI và thiết bị thông minh hỗ trợ phát hiện nguy cơ sớm
Cùng với hồ sơ sức khỏe điện tử, nhiều công nghệ mới đang được đưa vào quá trình chăm sóc sức khỏe. Trong đó, AI có khả năng hỗ trợ phân tích lượng lớn dữ liệu y tế, còn các thiết bị đeo thông minh có thể ghi nhận một số chỉ số sinh tồn theo thời gian thực.
Khi những dữ liệu này được kết nối và phân tích phù hợp, hệ thống có thể hỗ trợ nhận diện những dấu hiệu bất thường hoặc cảnh báo nguy cơ để người dân được khuyến nghị kiểm tra sức khỏe sớm hơn.
Công nghệ khám chữa bệnh từ xa cũng được xem là một giải pháp quan trọng. Đặc biệt với những khu vực hoặc nhóm người gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ sở y tế chuyên sâu, tư vấn và theo dõi từ xa có thể giúp giảm bớt trở ngại về khoảng cách địa lý.
Điểm quan trọng của chuyển đổi số trong y tế không chỉ nằm ở việc đưa thêm máy móc hay phần mềm vào bệnh viện. Mục tiêu lớn hơn là tạo ra một hệ thống có khả năng thu thập, kết nối và sử dụng dữ liệu để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe chủ động, liên tục và phù hợp hơn với từng người.
Đưa công nghệ tầm soát ung thư đến gần người dân
Một hướng ứng dụng công nghệ khác được quan tâm là đưa hoạt động tầm soát một số bệnh ung thư xuống gần tuyến y tế cơ sở hơn.
Các đơn vị tham gia chương trình cho biết đang hướng tới việc triển khai xét nghiệm nhằm phát hiện những type HPV liên quan đến ung thư cổ tử cung tại trạm y tế sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết. Song song đó là kế hoạch đưa công nghệ hỗ trợ tầm soát ung thư vú đến gần người dân hơn.
Đối với ung thư vú, một số thiết bị siêu âm thế hệ mới được kỳ vọng có thể hỗ trợ phát hiện khối bất thường và bước đầu phân biệt tổn thương lành tính với tổn thương nghi ngờ ngay trong quá trình sàng lọc. Cách tiếp cận này hướng tới việc tăng khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, từ đó tạo thêm cơ hội can thiệp kịp thời.
Với ung thư cổ tử cung, công nghệ sàng lọc được kỳ vọng giúp nhận diện những thay đổi bất thường và tổn thương tiền ung thư trước khi bệnh tiến triển thành ung thư rõ rệt. Nếu phát hiện sớm, người bệnh có thể được theo dõi hoặc điều trị ở thời điểm thuận lợi hơn, qua đó giảm gánh nặng cho cả người bệnh và hệ thống y tế.
Việc đưa các giải pháp sàng lọc về tuyến cơ sở cũng có ý nghĩa trong việc giảm khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế. Người dân không nhất thiết phải đến những bệnh viện lớn ngay từ đầu để thực hiện mọi bước kiểm tra.
Gần 70 giải pháp được giới thiệu
Chương trình năm nay được xây dựng như một điểm kết nối giữa cơ quan quản lý, giới chuyên môn, các đơn vị công nghệ và những doanh nghiệp, tổ chức phát triển giải pháp y tế.
Có hơn 50 gian hàng tham gia giới thiệu các sản phẩm, thiết bị và mô hình chăm sóc sức khỏe. Tổng số giải pháp được giới thiệu gần 70, trải rộng từ AI, hồ sơ sức khỏe điện tử, theo dõi sức khỏe từ xa đến chăm sóc tại nhà và phục hồi chức năng.
Điều này cho thấy hệ sinh thái công nghệ y tế đang ngày càng đa dạng. Công nghệ không còn chỉ được ứng dụng trong phòng mổ hay các bệnh viện lớn mà đang mở rộng sang nhiều khâu khác, từ phòng bệnh, sàng lọc, theo dõi người bệnh đến chăm sóc sau điều trị và phục hồi.
Sự thay đổi cũng phản ánh vai trò ngày càng lớn của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong quá trình nâng cao năng lực của hệ thống y tế. Công nghệ được kỳ vọng không chỉ giúp cải thiện hiệu quả chuyên môn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân.
Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi người dân chủ động
Dù các giải pháp số và thiết bị y tế ngày càng phát triển, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.
Việc có dữ liệu sức khỏe, công cụ theo dõi hay hệ thống cảnh báo không đồng nghĩa với việc mỗi người có thể bỏ qua những thói quen sinh hoạt hằng ngày. Một lối sống hợp lý, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ, duy trì vận động và giữ tinh thần tích cực vẫn là nền tảng của phòng bệnh.
Nói cách khác, công nghệ có thể giúp phát hiện nguy cơ sớm, cung cấp thông tin và hỗ trợ các quyết định chăm sóc sức khỏe, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc nhiều vào sự chủ động của mỗi cá nhân.
Từ “chữa bệnh” sang “quản lý sức khỏe”
Điểm đáng chú ý nhất trong định hướng mới của TP.HCM là sự thay đổi về tư duy.
Nếu mô hình truyền thống chủ yếu tập trung nguồn lực khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng, mô hình y tế chủ động đặt trọng tâm vào phòng ngừa, tầm soát và quản lý sức khỏe trước khi bệnh trở nên nghiêm trọng.
Trong mô hình đó, dữ liệu sức khỏe điện tử là nền tảng để kết nối các giai đoạn chăm sóc; AI và dữ liệu lớn hỗ trợ phân tích; thiết bị thông minh giúp theo dõi liên tục; khám chữa bệnh từ xa mở rộng khả năng tiếp cận; còn các công nghệ sàng lọc giúp phát hiện bệnh sớm hơn.
Mục tiêu cuối cùng không phải đơn thuần là xây dựng thêm một hệ thống công nghệ, mà là hình thành phương thức chăm sóc sức khỏe lấy người dân làm trung tâm. Khi mỗi người có một hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật xuyên suốt, hệ thống y tế có thể chuyển dần từ phản ứng với bệnh tật sang chủ động quản lý sức khỏe.
Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng để TP.HCM phát triển mô hình y tế thông minh, tăng cường phòng bệnh và từng bước đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng đến gần người dân hơn.